صندلی عقل در فرهنگ اسلامی (قسمت سوم)

به گزارش وبلاگ هتل های باراتوس، انسان با استفاده از عقل باید زندگی دنیوی و اخروی را لحاظ کند و با آنها پیش رود زندگی اخروی را مد نظر داشته باشد و اهتمام و کوشش فراوانی برای آخرت خود کند.

صندلی عقل در فرهنگ اسلامی (قسمت سوم)

به گزارش وبلاگ هتل های باراتوس به نقل از سایت حوزه نت، فعالیت های انسان به سه دسته تقسیم می شود:

1. فعالیتهایی که در سعادت جاوید و آخرت انسان نقش دارد و همانند عبادات، کارهای ارزشی، انفاق، ایثار و خدمت رسانی به بندگان خدا، برای رضای خدا و به قصد قربت انجام می¬شود.

2. فعالیت هایی که در جهت تأمین منطقی و منصفانه حوایج دنیوی انسان است و احتیاجهای طبیعی و غریزی انسان را رفع می سازد.

3. کارها و اقداماتی که دردی از جهان و آخرت انسان درمان نمی کند، بلکه به علت فخر فروشی و امتیاز طلبی، عادت و سرگرمی، یا کم رویی و هم رنگی با جماعت انجام می گیرد.

نوع اوّل از فعالیت ها کاملاً منطقی است و از پشتوانه عقل قوی برخوردار است. و انسان باید بیش از هرچیز به فکر سعادت جاودانه خویش باشد، این تلاش¬ها مولود عقل معاد است.

نوع دوّم از فعالیت ها در حدّ تأمین احتیاجهای واقعی خود و وابستگان، کارهای مشروع و مالی و اقداماتی عاقلانه است؛ زیرا انسان بدون تأمین روزی حلال، حتی از عبادات و خدمت¬ کردن به دیگران هم باز می¬ماند.

نوع سوّم که گاهی به بهانه سرگرمی و ورزش صورت می¬گیرد، اگر پس از تأمین احتیاجهای واقعی جهان و آخرت و با هزینه مشروع و حاصل دستاورد خویش و در حدّ معقول انجام شود، تلاشی عقلانی و منطقی است.

امّا بدون پرداختن به احتیاجهای اخروی و دنیوی و رسیدگی به وظایف الهی و اجتماعی، فقط به فکر سرگرمی و شادی و ورزش بودن و به آتش بی¬کاری و مصرف¬گرایی و وقت¬گذرانی و مسابقات ورزشی داخلی و خارجی دامن زدن کاری عاقلانه نیست.

اشتباه عظیم سیاست گذاران ما این است که امکانات بیت¬المال را به احتیاجهای نوع سوم اختصاص داده¬اند، در شرایطی که هنوز احتیاجهای علمی، ایمانی، عبادی برآورده نشده و احتیاجهای دفاعی، درمانی، امنیتی و احتیاجهای اولیه جامعه بدون بودجه و بی سرو سامان و ناقص رها شده است، امروز تربیت بدنی و ورزش بخش عظیمی از اموال محرومان و بیشتر اوقات صدا و سیما را آگاهانه، یا ناآگاهانه تصاحب می¬کند و بیت¬المال صرف بازی¬های مترفان می¬شود که با توجه به دیگر احتیاجهای اقتصاد و تندرستی و درمانی هیچ اولویتی ندارد.

به این گونه فعالیت¬های بشری سوره آدینه چنین پرداخته است:

) فَإِذا قُضِیَتِ الصّلاةُ فَانْتَشِرُوا فِی اْلأَرْضِ وَ ابْتَغُوا مِنْ فَضْلِ اللّهِ وَ اذْکُرُوا اللّهَ کَثیرًا لَعَلّکُمْ تُفْلِحُونَ ?

وَ إِذا رَأَوْا تِجارَةً أَوْ لَهْوًا انْفَضّوا إِلَیْها وَ تَرَکُوکَ قائِمًا قُلْ ما عِنْدَ اللّهِ خَیْرٌ مِنَ اللّهْوِ وَ مِنَ التِّجارَةِ وَ اللّهُ خَیْرُ الرّازِقینَ)؛ و چون نماز گزارده شد، در [روی] زمین پراکنده شد و فضل خدا را جویا شوید و خدا را بسیار یاد کنید، باشد که شما رستگار شد ? و چون داد و ستد، یا سرگرمی¬ای ببینند، به سوی آن روی آور می¬شوند، و تو را در حالی که ایستاده¬ای ترک می¬نمایند. بگو: آنچه نزد خداست از سرگرمی و از داد و ستد بهتر است، و خدا برترین روزی دهندگان است..

سال¬هاست که به بهانه سرگرمی و بازی و مسابقه، استادیوم¬های چند ده هزار نفری، حتی روزهای آدینه و شب¬های ماه رمضان، نسل جوان و نوجوان را از پرداختن به نیایش و عبادت و نماز باز می¬دارد. و این منکر عظیم و فراگیر از صدا و سیما تبلیغ و تشویق می¬شود.

سال¬هاست بعضی دانشگاه¬ها در روزهای آدینه و هم¬زمان با ساعت نماز آدینه در سراسر کشور کلاس برگزار می¬نمایند و به تدریس و تجارت مشغولند و به نماز آدینه و فرهنگ آدینه بی¬توجهی می¬شود.

تجارت فردی و بازی¬های افراد، چندان مسئله ای ایجاد نمی¬کند، ولی برنامه¬ریزی برای کشاندن جوانان به کلاس¬ها و اختصاص مساجد به پیران، یا خلوت کردن آن و برگزاری کلاس¬ها هم¬زمان با نماز آدینه و برگزاری بازی¬هایی با اسم جام رمضان، خطا و خیانت به فرهنگ اسلامی است.

علل مظلومیت فرهنگی

اگر بودجه فرهنگ اسلامی، صرف میراث تاریخی سلاطین جبّار قبل از اسلام شود، اگر امکاناتی که باید صرف انسان¬ها شود در خدمت ویرانه¬ها و خانه¬های سلاطین و خوانین ظالم قرار گیرد، بودجه¬ای که باید صرف مردم بم شود به بازسازی بی¬منطق ارگ تاریخی بم اختصاص ¬یابد؛ طبیعی است که فرهنگ به معنای ایمان و اخلاق و دانش مظلوم و محروم خواهد ماند. سال¬هاست که به جای حمایت از فراوری، امکانات کشور صرف بازی و سرگرمی و مسابقات و آمد و شد تیم¬ها به کشورهای خارجی و آوردن مربی و مشاوران ورزشی بیگانه با فکر و فرهنگ اسلامی می¬شود. و روز به روز بر دامنه¬ی آن افزوده می¬شود. اگر تابه حال این اسراف و ولخرجی¬ بر مردان اختصاص داشت، هم¬اکنون مسابقات ورزشی بانوان و اخبار ورزشی آنان پی¬گیری می¬شود. وندالیسم و اتفاقات غیر عاقلانه و ویران¬گرانه و تخریب و شکستن شیشه¬های وسایل نقلیه عمومی و خصوصی که پس از هر برد و باخت تیم¬های ورزشی اتفاق می¬افتد، برای یک بار کافی بود که مدیران کشور در بودجه ورزش و تبلیغات ورزشی صدا و سیما تجدید نظر نمایند، ولی تکرار آن نشان می¬دهد که خردورزی کافی بر بودجه¬ها، بر صدا و سیما، و بر تربیت بدنی حاکم نیست؛ و حال¬ آن¬که امام صادق(ع) می¬فرماید: لایلسَعُ العاقلُ من جُحْرِ مَرَّتین؛ عاقل از یک سوراخ دو بار گزیده نمی¬شود. امروز صدا و سیما آن¬قدر ورزش و مسابقات ورزشی گوناگون را عظیم نموده که از آن حق پخش تلویزیونی را مطالبه می¬نمایند.

اگر امروز از فقر اخلاق و ضعف حاکمیت ارزش¬ها در زندگی عمومی گله¬مندیم، ریشه¬ی این مسایل به عدم بهره¬گیری فردی و اجتماعی از نیروی عقل باز می¬شود. فراوری و ترویج بی¬اندازه کالا و برنامه¬های تبلیغاتی و فاقد منطق و پخش موسیقی و ورزش¬های بی¬ثمر از یک سو، فقر و مسائل مالی مردم از سوی دیگر، زمینه خردورزی را از میان برده است. گروهی از فقر و ناداری فرصتی برای اندیشه و تعقل ندارند و گروهی به علت اتراف و اسراف و شرکت در مسابقات بی¬مرز و مداوم تجمّل فرصتی برای تعقل و تفکر پیدا نمی¬نمایند. برای بعضی فقر عامل اقدامات غیر عاقلانه است و در زندگی بعضی ثروت بی¬اندازه عامل گوشه نشینی عقل و اندیشه شده است.

تبعیض و فاصله¬ی شدید طبقاتی، هر دو گروه را به سوی اقدامات فاقد پشتوانه عقلی سوق می¬دهد. آمار بالای جرایم و معاصی در گروه¬ها و طبقات بالای مالی و به گونه¬ای در میان محرومان و فقیرترین اقشار اجتماعی به نوعی دیگر نشان می¬دهد، که عقل و خرد بر رفتار مترفان و مستضعفان حاکم نیست. این گروه¬ها کمتر فرصت تفکّر و تعقل و بهره¬گیری از این گوهر ملکوتی را دارند؛ و حال آن¬که امروز کل جامعه به تقویت خردورزی احتیاج دارد:

1. حفظ تجارب و نشر و توسعه آن به وسیله صدا و سیما،

2. تکیه بر عقل جمعی و تأکید بر مشاوره در کلیه¬ی امور زندگی،

3. تحقیق و تأمّل و خودداری از اقدامات تندخویانه و عجولانه،

4. مردم دوستی و ارتباط صمیمانه با مردم.

در این زمینه رسول اکر(ص) فرموده است: رأسُ العقلِ بعد الإیمان التودّد إلی النّاس؛ سرچشمه عقل پس از ایمان به خداوند، دوستی با مردم است.

5 . معاشرت با خردمندان، عامل اصلاح اخلاق و رفتار عاقلانه است.

امیرالمؤمنین(ع) هم فرمود: فسادُ الأخلاق معاشرة السّفها و صلاح الأخلاق معاشرة العقلا؛ فساد اخلاقی ریشه در معاشرت سبک مغزان دارد و اصلاح اخلاق در پرتو هم¬نشینی با عاقلان به دست می¬آید.

6 . توسعه عدالت مالی و اجتماعی.

عدالت هم فرزند عقل و خرد است، و هم پدر و مادر رفتار عاقلانه در دیگران. به هر نسبت که امکانات الهی عادلانه در جامعه توزیع شود، زمینه رشد فکری و فرهنگی پدید می¬آید و بخش فرهنگ از هیمنه¬ی اقتصاد و سیاست آزاد می¬شود.

در فضای عدالت¬محوری، عقل و وحی بر زندگی بشر فرمان می¬راند، ولی در محیط استثمار و بی¬داد عقل و وحی به اسارت شیاطین و سلاطین در می¬آید.

منبع: جام جم آنلاین

به "صندلی عقل در فرهنگ اسلامی (قسمت سوم)" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "صندلی عقل در فرهنگ اسلامی (قسمت سوم)"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید